وثیقة‌المدینه و جایگاه معرفتی آن در شکل‌گیری جامعه اسلامی در مدینه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه قرآن و حدیث قم

2 دکترای علوم قرآن و حدیث و مدرس دانشگاه اصفهان

10.22081/hiq.2020.69228

چکیده

پیامبراکرم(ص)به عنوان مفسر و تفصیل دهنده آیات قرآنی هم­آهنگ با نظام اجتماعی مورد نظر قرآن، جامعه اسلامی را در مدینه بر اساس توحید پایه‌گذاری کرد و در شرایطی که جامعه مدینه، متشکل از گروه­های مختلف اجتماعی با اعتقادات و گرایش­های مختلف بود، سامان­دهی جامعه اسلامی بر اساس مبانی و ارزش­های قرآنی و الهی از طریق پیمان‌نامه‌ای به نام وثیقة‌المدینه میسر گردید. این سند که در بردارنده اصول و مبانی مؤثر در شکل­گیری جامعه اسلامی و تحولات رو به کمال آن بود به وسیله پیامبر(ص) تنظیم شد و به توافق همه گروه­های موجود در مدینه رسید.
 این پژوهش بر آن است با نگاهی تاریخی، پس از بررسی زمینه‌های معرفتی شکل‌گیری جامعه اسلامی مدینه، جایگاه معرفتی وثیقة المدینه را در آن با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوا مشخص سازد. یافته‌های پژوهش حاضر نشان دهنده آن است که مؤلفه‌های هستی‌شناختی توحید و معاد و مؤلفه‌های انسان‌شناختی مسئولیت‌پذیری و کرامت انسان از مؤلفه‌های معرفتی مورد توجه این وثیقه برای بنا نهادن جامعه نوپای اسلامی مدینه بوده است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Vasiqat ol- Madinah and its Epistemological Position in the Development of Islamic Community in Medina

نویسندگان [English]

  • Mohammad Taghi Sobhani 1
  • elham khorami nasab 2
1 Associate Professor of Quran and Hadith University of Qom
2 Ph. D candidate of Quran and hadith science, lecturer of Isfahan Universit
چکیده [English]

Prophet Mohammad (PBUH), the interpreter of qur’anic verses concordant with the social order considered by Holy Quran, initiated the Islamic community in Medina based on the unity when the community of Medina included the diverse social groups as well as the diverse beliefs and tendencies and the development of Islamic community based on qur’anic and divine bases and values got feasible by the convention named Vasiqat ol- Madinah. This document including the effective principles in the direction of the advancement of Islamic community was developed by the prophet Mohammad (PBUH) and it was agreed upon by all the groups present in Medina. This research is to specify the epistemological position of Vasiqat ol- Madinah through the historical approach as well as the study of epistemological grounds in favor of developing the Islamic community of Medina. The findings of this research clarify that the ontological elements of unity and resurrection together with the anthropologic elements of taking responsibility and dignity of human are considered as the epistemological elements of this contract towards the foundation of newly developed Islamic community of Medina.

کلیدواژه‌ها [English]

  • vasiqat ol- Madinah
  • Prophet Mohammad (PBUH)
  • Medina
  • Islamic community
  • constitution

عنوان مقاله [العربیة]

وثیقة المدینة و مکانتها المعرفیة فی بلورة المجتمع الإسلامی فی المدینة

چکیده [العربیة]

أرسی النبی الأعظم(ص)، قواعد المجتمع الإسلامی فی المدینة علی مبدأ التوحید بوصفه مفسراً و مفصلاً للآیات و ذلک بالتوازن و التناغم مع النظام الإجتماعی المنشود فی القرآن.
تمکنت وثیقة المدینة من تحقیق الإنسجام و التوافق بین شتی مکونات المجتمع المدنی آنذاک، علی أسس و قیم دینیة و قرآنیة و ذلک علی کافة الأصعدة و بمختلف التوجهات الفکریة و العقدیة.
دونت هذه الوثیقة التی تحتوی علی مبادىء و أسس فاعلة فی بلورة المجتمع الإسلامی و تحولاته النامیة علی ید النبی و قد تمّ الاتفاق علیها من قبل کافّة المکونات فی المدینة.
تحاول هذه المقالة، عبرالتوجه التأریخی و بعد دراستها للأسباب المعرفیة فی تکوین المجتمع الإسلامی للمدینة أن تبین المکانة المعرفیة للوثیقة بالتحلیل فی الفحوی و المعنی.
خلصت الدراسة بأن العناصر المعرفیة للوجود کالتوحید و المعاد و العناصر المعرفیة الإنسانیة کالتزام بالمسؤولیة والکرامة النسانیة هی العناصر المؤثرة و الفاعلة فی تکوین المجتمع فی المدینة.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • وثیقة ‌المدینة
  • النبی(ص)
  • المدینة المنورة
  • المجتمع الإسلامی
  • الدستور