دانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122Comparative Analysis of the Model of Historiography of Holy Quran and the Selected Historical Sources (Almaqazi, Sireh Nabavi, Altabaqat al- Kabir, Tarikh e- Omam ol- Moluk ) on the Reflection of Yahud from the Virtues of Prophet Mohammad (PBUH)بررسی تطبیقی الگوی تاریخ نگاری قرآن کریم و منابع تاریخی منتخب (مغازی واقدی، طبقات ابن سعد، سیره ابن هشام و تاریخ طبری) در نحوه انعکاس آگاهی پیشین یهود از صفات پیامبر(ص)7366670510.22081/hiq.2019.66705FAسید محمد صادقحسینی کجانیمربی گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان (واحد اصفهان)Journal Article20170314The Holy Quran refers to the knowledge of yahud from the virtues of Prophet Mohammad (PBUH) and considers their action not to be their ignorance towards the mission of the Prophet Mohammad but their blasphemy and disunion. In addition to the Holy Quran, the other sources such as “Almaqazi by Mohammad ibn e- Omar e- Vaqedi, 207 After Hijrah, Sireh Nabavi by Abdolmalek ibn e- Hesham al- Hamiri, 218 After Hijrah, Tabaqat al- Kabir by Mohammad ibn e- Saad ibn e- al Hashemi al Basari, 230 After Hijrah, and Tarikh e- Omam ol- Moluk by Abu Ja’far Mohammad ibn e- Jazir al Tabari, 310 After Hijrah” refer to this issue. The main purpose of this article is the study of the reflection of reports concerning the knowledge of yahud from the virtues of Prophet Mohammad in Holy Quran and the selected sources. Through the analytical and comparative method, it tries to answer the question in regard with the commonalities and differences of reports in Holy Quran and the selected historical sources in terms of viewing, processing and recording the knowledge of yahud from the virtues of Prophet Mohammad (PBUH). The present article concludes that in the meccan verses of Holy Quran, it is generally referred to the knowledge of yahud from the Prophet while in medinan verses; this issue is clarified by the statement of Prophet Mohammed’s virtues in Torah. However, the selected historical sources consider the events and disregard the statement and analysis of the main reasons of taking stand of yahud and this difference is considerable in their approaches and the methods of dealing with the issue.قرآن کریم به آگاهی پیشین یهود از ویژگیهای پیامبر(ص) اشاره میکند و اقدامات یهود را ناشی از جهالت آنها نسبت به رسالت پیامبر(ص)نمی داند، بلکه به سبب کفر و نفاق آنها میداند. پس از قرآن، منابع تاریخی مانند المغازی محمد بن عمر واقدی (د. 207ه.ق)، السیرة النبویة عبدالملک بن هشام الحمیرى (د. 218ه.ق)، الطبقات الکبرى محمد بن سعد بن منیع الهاشمی البصری (د.230ه.ق) و تاریخ الأمم و الملوک أبو جعفر محمد بن جریر الطبری (د. 310ه.ق) به این موضوع اشاره میکنند.<br /> بررسی چگونگی بازتاب گزارشهای مربوط به آگاهی پیشین یهود از صفات و ویژگیهای پیامبر(ص)در قرآن کریم و منابع منتخب، مهمترین هدف مقاله حاضر است که به شیوه مقایسهای - تحلیلی درصدد پاسخ به این پرسش است که وجوه تشابه و تفاوت گزارشهای قرآن و منابع منتخب تاریخی از جهت نگرشی، پردازشی و نگارشی در رابطه با آگاهی پیشین یهود از صفات و ویژگیهای پیامبر(ص)چیست؟<br /> مقاله حاضر به این نتیجه رسیده است که در آیات مکی بهصورت کلی به شناخت یهود از پیامبر(ص)اشاره میشود، اما در آیات مدنی شناخت یهود نسبت به پیامبر(ص) از طریق بیان صفات آن حضرت در تورات بیان میگردد. این درحالی است که منابع منتخب تاریخی ضمن پرداختن به حوادث و اتفاقات از تبیین و تحلیل علل و عوامل اصلی موضع گیری یهود غفلت مینمایند و این تفاوت در نگرش و در شیوه پردازش قابل ملاحظه است.https://hiq.bou.ac.ir/article_66705_ba0e84502ed26da242c1f465f301ce4d.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122Historical Study of Two Reports from Amir al- Momenin (PBUH) Including Curseبررسی تاریخی دو گزارش از امیر مؤمنان علی(ع) مشتمل بر لعن اشخاص37766670610.22081/hiq.2019.66706FAمصطفیمعلمیاستادیار گروه معارف اسلامیدانشگاه علوم پزشکی مازندرانرحمت اللهمرزبنداستادیار گروه معارف اسلامیدانشگاه علوم پزشکی مازندرانJournal Article20160824There are reports regarding the conduct of infallible Imams particularly Amir al-Momenin Ali (PBUH) in relation to the way of dealing with the opponents. They are included overt curse and reproach along with the name and title. Considering the fallibility of Imams, it is difficult to accept these reports. In this research, it has been endeavored to validate the samples of abovementioned reports based on the tradition of Shiite scholars toward the investigation of the document of narrations by taking advantage of the historical studies. Regarding the reputation of reports, the research on the amount of validity of their documents may look initially unjustifiable. Nevertheless, the investigation of them can illuminate the weakness of the documents and consequently the low validity of earlier reports. This research concludes that these reports have been provided by the deviated political groups with the intention of fabrication due to different motives.گزارشهایی از سیره معصومان(ع) به ویژه امیرالمؤمنین حضرت علی(ع)درباره روش برخورد با مخالفان وجود دارد که دربردارنده لعن صریح و با نام و نشان و گاه سبّ و شتم است. با توجه به عصمت ائمه(ع)پذیرش این گونه از گزارشها دشوار مینماید. در این پژوهش تلاش شده است با تکیه بر تحلیلهای تاریخی، نمونههایی از گزارشهای یاد شده براساس سنت عالمان شیعه در نقد و بررسی متن و سند اخبار و روایات، راست آزمایی شود. ممکن است در نگاه اولیه با توجه به شهرت گزارشهای مورد بحث، پژوهش در میزان اعتبار سند آنان، مُوجّه جلوه ننماید اما بررسیها نشان دهنده ضعف سندی و در نتیجه، اعتبار اندک گزارشهای یاد شده است. این پژوهش به این نتیجه نزدیک میشود که این گزارشها ساخته گروههای منحرف عقیدتی و سیاسی بوده است و انگیزههای مختلفی در جعل و تحریف آن وجود داشته است.https://hiq.bou.ac.ir/article_66706_7b96e8b29c72ed7ec7c029216b355bd4.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122Historical Investigation on the Reasons of Movement of Seyed ol- Shohola from Medina to Meccaواکاوی تاریخی علل خروج سیّدالشهداء (ع) از مدینه و مکّه771106671110.22081/hiq.2019.66711FAرمضانمحمدیاستادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاهابراهیمگودرزیدانشجوی دکترا تاریخ اسلام دانشگاه باقرالعلوم(ع)Journal Article20161201On the last days of month of Rajab (60 After Hijrah), Seyed ol- Shohola suddenly left his hometown towards Mecca due to a letter sent from Yazid Ibn e- Muawiyah ’s to the governor of Medina concerning the necessity of immediate swear allegiance from his opponents without any remission. His stay in Mecca lasted about four months and five days. Following the start of sacred rites of the pilgrimage, that holiness left Mecca toward Kufah.
Taking advantage of the descriptive-analytical method with a historical approach and relying on the investigation of the political, cultural and geographical conditions as well as the economic and military potentials of Mecca and Medina, the present research is to answer this question related to the reasons of movement of Imam Hossein (PBUH) from these two cities.سیّدالشهداء(ع) در روزهای پایانی رجب سال60 ه.ق با رسیدن نامه یزید بن معاویه به والی مدینه درباره لزوم اخذ فوری بیعت بدون مسامحه از مخالفان وی، به طور ناگهانی زادگاه خویش را به قصد مکه ترک کرد. توقف ایشان در مکه، چهار ماه و پنج روز به طول انجامید. آن حضرت(ع) با آغاز مناسک حج، باز هم به طور ناگهانی، مکّه را به سوی کوفه ترک کرد.تحقیق حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و براساس بررسی و شناخت اوضاع و شرایط سیاسی، فرهنگی، جغرافیایی و امکانات و تواناییهای اقتصادی و نظامی مکّه و مدینه، تلاش دارد با رویکردی تاریخی به این پرسش پاسخ تحلیلی دهد که عل خروج امام حسین(ع)از این دو شهر چه بود؟https://hiq.bou.ac.ir/article_66711_22acf8a43884264d413881745de02fde.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122The Position of History in the Jurisprudential Reasoning, a Case Study on the Extent of the Sources of Khoms in Time of Prophet Mohammad (PBUH)جایگاه تاریخ در استنباط فقهی با بررسی موردی گستره منابع خمس در دوره پیامبر(ص)1111486672310.22081/hiq.2019.66723FAمحمدسعیدنجاتیدانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان، عضو گروه تاریخ و سیره پژوهشکده حج وزیارتاصغرمنتظرالقائمعضو گروه تاریخ دانشگاه اصفهانمحمدعلیچلونگرعضو گروه تاریخ دانشگاه اصفهانJournal Article20161002One of the functions of history science in the domain of jurisprudence or Fiqh is facilitating the preliminary evaluation of independent reasoning. Muslim scientists are of different view points related to the necessity of Khoms toward the amount of incomes in time of Prophet Mohammad (PBUH). The historical study of the evidences presented by some Shiite jurisprudents to confirm the Khoms for the individual incomes in time of Prophet Mohammad (PBUH) is the main issue of the present article. The findings of this research illustrate that this article can be introduced as a sample in favor of the evaluation of historical prerequisites applicable for the syllogism in Fiqhیکی از کاربردهای دانش تاریخ در فقه، کمک به ارزیابی مقدمات استدلال اجتهادی است. دانشمندان مسلمان درباره شمول خمس نسبت به درآمدها در زمان رسول اکرم(ص)دیدگاههای مختلفی دارند. بررسی تاریخی شواهدی که برخی از فقهای شیعه برای اثبات خمس درآمدهای فردی در زمان پیامبر(ص) مطرح میکنند مسئله اصلی این پژوهش است. یافتههای این مقاله نشان میدهد که این بررسی میتواند به عنوان نمونهای برای ارزیابی مقدمات تاریخی به کار رفته در قیاس استدلال فقهی معرفی شود.https://hiq.bou.ac.ir/article_66723_328d377ff9932191933a53a2a968e13b.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122Historical Change of the strategies for the Recognition of Concealment in the Conduct of Shiite Imamsتطور تاریخی راه کارهای تحقق تقیّه در سیره ائمه شیعه(ع)1491786672410.22081/hiq.2019.66724FAیحییمیر حسینیاستادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آیۀ الله حائری میبدعلیباباخانیرئیس مرکز تاریخ و دانشنامه دفاع مقدسJournal Article20160516Concealment is considered as one of the main issues of research on the history of Islamic beliefs. Shiites of Imamiyeh have been considered as the most believers of concealment compared with the other religions. They have practiced this issue along with the discussion about its theoretical and jurisprudential aspects. The other religions did not show any interest to it because they considered it to be absolutely related to the early Islam and accepted its function in rare cases.
This research is to investigate the most important ways prevalent among Shiites of Imamiyeh to practice concealment and its fulfillment with a historical approach. This study clarifies that concealment has been the contradictory statement of beliefs and it has been done until the beginning of the second century, afterward the behaviors such as the criticism of relatives, disagreement on the religious issues and lack of unity among the fellow believers due to the increase of Shiites and the political and social pressures were observed in regard with itتقیه یکی از محورهای مهم پژوهش در تاریخ عقاید و باورهای اسلامی است. شیعیان امامیه بیش از دیگر مذاهب به تقیه باور داشتهاند، بدان عمل کردهاند و به بحث درباره ابعاد نظری و فقهی آن پرداختهاند. دیگر مذاهب اسلامی به دلیل منحصر دانستن تقیه به صدر اسلام و پذیرش کاربرد آن در مواردی نادر، علاقهای به پرداختن به این موضوع نشان ندادهاند.
این مقاله میکوشد با نگاهی تاریخی، مهمترین روشهای امامیه را برای عمل به تقیه و تحقق بخشیدن به آن بررسی کند. این بررسی نشان میدهد، تقیه تا آغاز قرن دوم، بیشتر ناظر به کتمان، ستر و اظهار خلاف معتقدات قلبی بوده است، اما از سده دوم هجری و با افزایش جمعیت شیعیان و فزونی گرفتن فشارهای سیاسی اجتماعی، رفتارهایی مانند عیبجویی و انتقاد از خودیها، ایجاد اختلاف در مسائل دینی و افتراق در میان همکیشان را در برگرفته است.https://hiq.bou.ac.ir/article_66724_d9e2c53d73b793dafa90342599486e02.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122The Use of History Deconstruction Theory in the Clarification of Plurality of Readings of the Succession of Prophet Mohammad (PBUH); Case Study of the Narrations by Yaqubi, Tabari, Sheikh E- Mofidکاربست تزِ واساختیِ تاریخ در تبیین کثرت قرائت ها از مسئله جانشینی پیامبر(ص)؛ مطالعه موردی روایت های یعقوبی، طبری و شیخ مفید1792166672510.22081/hiq.2019.66725FAسعیدموسوی سیانیدانشجوی دکترای تاریخ اسلام؛ دانشگاه شیرازحمیدحاجیان پوردانشیار گروه تاریخ دانشگاه شیرازJournal Article20170126The Plurality of readings of the succession of Prophet Mohammad (PBUH) and the redevelopment of this plurality in the disputes over the theological trends of Muslims have provided the ground for the plan of clarifying the plurality of historical readings of this matter and it is the consequence of the evident consideration of reconstructive beliefs of the logic of historical thinking based on the presumption of the article. In view of the author, the history deconstruction theory presents a sufficient clarification from the plurality of historical readings due to putting emphasis on the active role of historians related to the way of investigating the historical narrations and denying the referential identity of the logic of historical thinking. The method of the author in verifying this claim is the study of narrations by Tabari, Yaqubi and Sheikh e- Mofid, so that it will be a guide towards the clarification of the why and how of variation in the Prophet Mohammad’s proposals about the leadership after his majesty in Hajjatolveda. The finding from the comparison of narrations by Tabari, Yaqubi and Sheikh e- Mofid illustrates that the difference in the way of considering the act and speech of Prophet Mohammad (PBUH) in Hajjatolveda is the result of presumption of the authors and their distinguished positions in social relationsفراوانی خوانشها از مسئله جانشینی پیامبر(ص) و باز تولید این تکثر در کشمکشهای گفتمانی جریانهای کلامی مسلمانان تاکنون، زمینه ساز طرح"تبیین کثرت خوانشهای تاریخی از مسئله جانشینی پیامبر(ص)" شده است. امری که بر اساس پیش فرض مقاله، برآیندی از مسلم فرض نمودن تصور بازساخت گرایانه از منطق تفکر تاریخی است. در دیدگاه نویسنده، تز واساختی تاریخ به سبب تأکید بر نقش فعال مورخ در چگونگی پرداختن به روایتهای تاریخی و انکار ماهیت ارجاعی منطق تفکر تاریخی، تبیین بسندهای از فراوانی خوانشهای تاریخی ارائه مینماید.
روش نویسنده در اثبات این مدعا، روایت شناسی روایتهای طبری، یعقوبی و شیخ مفید است. روشی که ما را به تبیین چگونگی و چرایی تنوع طرح اندازیهای روایی سخنان پیامبر(ص) پیرامون رهبری پس از خود در حجة الوداع راهنمایی خواهد کرد. یافته ما از مقایسه روایت شناختی روایتهای طبری، یعقوبی و شیخ مفید آن است که تفاوت چگونگی پرداختن آنها به گفتار و رفتار پیامبر(ص)در حجةالوداع برآیند پیش پنداشتهای نویسندگان و جایگاه متمایزی است که در مناسبات اجتماعی برعهده داشته اند.https://hiq.bou.ac.ir/article_66725_66a8946681352dfe3b5a46a5686f6187.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122The Change in the Legitimacy of Sarbedaran Government with the Emphasis on the Role of Shiism and Sufismتحول مبانی مشروعیت دولت سربداران با تأکید بر نقش تشیع و تصوف2172446672610.22081/hiq.2019.66726FAمحمد رضاروزبهانیدکتری تاریخ ایران اسلامیاز دانشگاه تهران، عضو هیات علمیگروه علوم انسانی دانشگاه فرهنگیان استان تهرانJournal Article20160629After the death of Ilkhan Abu Saeed (736 After Hijrah) and the rise of Timor Gourkani (807 After Hijrah) excluding the ones left from changiz dynasty and the local governors, we are observant of newfound governments that develop their organization by taking advantage of time conditions. Sarbedaran in the West of Khorasan (783 After Hijrah), Sadat e- Mazandaran (794 After Hijrah), Sadat e – Gilan (722 After Hijrah), Karkia in Lahijan (1060 After Hijrah) are considered as the governments with mystic tendencies. Among these governments, the role of Sarbedaran e- Khorasan is of great significance due to its vast territory and simultaneous reliance on Shiism and Sufism. Through the descriptive-analytical method, this article has endeavored to analyze the reason of this government’s not achieving a united paradigm to be agreed upon by different groups and to describe the efforts of Sarbedari government towards achieving the legitimacy and presenting a new paradigmfor providing this legitimacy. It seems that the main elements of this failure are the lack of specific political theory in Sarbedari group and the radical idealism of Sheikhian group as well as the complicated political conditions provided particularly due to the appearance of Timor. In some way, the delayed efforts of Khajeh Ali Mo’ayyad in regard with the invitation of Mohammad e- Makki, Shahid Awwal (786 After Hijrah) for founding a religious government and consequently achieving a basis for a new legitimacy could not provide any success for Sarbedari governmentدر دوران فترت، پس از مرگ ایلخان ابوسعید (د.736هق) تا برآمدن تیمور گورکانی(807ه.ق)، جدا از بازماندگان دودمان چنگیزی و حکام محلی، شاهد سر برآوردن حکومتهای نوظهوری هستیم که با بهره بردن از شرایط پس از مرگ ایلخان ابوسعید، اقدام به تشکیل دولت کردند. سربداران غرب خراسان تا 783ق، سادات مازندران تا 794ه.ق، سادات گیلان تا 772ه.ق، کارکیا در لاهیجان تا 1060ه.ق دولتهایی هستند که تمایلات صوفیانه داشتهاند. در میان این دولتها، نقش دولت سربداران خراسان به سبب وسعت قلمرو و تکیه همزمان بر تشیع و تصوف دارای اهمیت ویژهای است.
در این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی سعی میشود همراه با توصیف تلاشهای دولت سربداری برای کسب مشروعیت و عرضه الگوی مشروعیت ساز جدید، علت عدم دستیابی این دولت به یک الگوی واحد مورد توافق گروههای مختلف بیان گردد و تحلیل شود. به نظر میسد، نبود نظریه سیاسی مشخص در گروه سربداری و آرمان گرایی افراطی گروه شیخیان و اوضاع پیچیده سیاسی زمانه، به خصوص ظهور تیمور، عوامل اصلی این عدم توفیق هستند. به گونه ای که تلاش دیرهنگام خواجه علی مؤید در دعوت از محمد بن مکی، شهید اول(د.786ه.ق) برای تشکیل حکومت دینی و کسب مبنای مشروعیتی جدید، نتوانست توفیقی برای دولت سربداری به ارمغان آورد.https://hiq.bou.ac.ir/article_66726_cae1cc0e083a82b9f2f0524971935159.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-643119شماره 3 - پاییز 97 _ مسلسل 7520181122The Basics of Development of the Iranian’s Social - Political Identity in Safavid Era; from Developing Identity to Anachronismمبانی ساخت یابی هویت سیاسی اجتماعی ایرانیان در عصر صفوی - (سیری از هویتپردازی تا آناکرونیسم)2452806672710.22081/hiq.2019.66727FAامیررضائی پناهدانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه شهیدبهشتی(نویسنده مسئول)Journal Article20150814Simultaneous with the rise of Safavid dynasty, a new foundation was provided toward the development of political-social identity of the Iranian. The basics of Safavid conduct was a mixture of mystic beliefs, Shiite discriminations, Iranshahri thoughts as well as the principles of Islamic government compatible with the inheritance of Sunnite people. This base of the legitimacy and truthfulness developed the identity of contemporary Iran in two software and hardware levels along with two national and international domains. This article investigates the foundations of conduct in Safavid period as well as the quality of structure and development of the Iranian’s political-social identity in the beginning of dealing with modernity and modernism. According to the findings of research, the national identity of the Iranian in Safavid period particularly before the death of Shah Abbas the first is specifiable on the basis of the four elements of Sufism, Shiism, Iranian thoughts and the tradition developed out of the Islamic government. This issue could redefine the identity and enmity providing boarders in the intellectual and active atmosphere in Iran. Safavid dynasty could provide a steady and reliable foundation towards the development of Iranian identity while it subsequently turned into a weak and discrete government due to the anachronismبا برآمدن خاندان صفوی، بنیانی نو برای ساختیابی هویت سیاسی- اجتماعی ایرانیان در نخستین گامهای فرایند دولتسازی و ملتسازی فراهم آمد. مبنای رفتار صفویان آمیزهای از باورهای صوفیانه، تمایزهای شیعی، اندیشه ایرانشهری و اصول حکومت اسلامی همساز با میراث اهل سنت بود. این مبنای مشروعیت و حقانیت، هویت ایران معاصر را در دو سطح نرم افزار و سخت افزار و در دو عرصه درونی و بینالمللی شکل داد.<br /> پژوهش پیش رو، با رهیافتی اسنادی- کتابخانهای بر آن است در سایه واکاوی مبانی رفتار عصر صفوی، کیفیت مفصلبندی و ساختیابی هویت سیاسی- اجتماعی ایرانیان را در آغاز برخورد با مدرنیته و مدرنیسم بررسی نماید. براساس یافتههای این پژوهش، هویت ملی ایرانیان در دوران صفوی، بهویژه تا پیش از درگذشت شاه عباساول، بر مبنای مؤلفههای چهارگانه تصوف، تشیع، ایرانبودگی و سنت برآمده از حکومت اسلامی تبیین پذیر است. این امر توانست مرزهای هویتی، دگرسازانه و خصومتسازانه را در فضای فکری و کنشی ایران بازتعریف کند. خاندان صفوی در آغاز توانست مبنایی استوار برای ساختبندی هویت ایرانی فراهم بیاورد اما در ادامه حکومت خود بهواسطه زمانپریشی به سستی و گسست گرایید.https://hiq.bou.ac.ir/article_66727_e307911e290dbf1e4cf3863d394e43ca.pdf