دانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtانقلاب مشروطه در ایران و نقش امپراتوری عثمانی7445636FAمقصودرنجبرعضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قمJournal Article20140510در روند انقلاب مشروطه در ایران، عوامل داخلی و خارجی فراوانی نقش داشته است. این مقاله در پی بررسی نقش امپراتوری عثمانی در تحولات مشروطهخواهی ایران است. امپراتوری عثمانی هم در زمینهسازی فکری انقلاب مشروطه در ایران اثر گذار بود و هم در فرایند وقوع آن از طرق مختلف نقش آفرینی کرد. بخشی از این اثر گذاری به مقدّم بودن این دولت در امر اصلاحات سیاسی و اجتماعی باز میگردد که موجب تبعیت اصلاح طلبان ایران از تحولات آن دولت میشد. بخشی دیگر به تعاملات و رقابتهای دایمی دو دولت و بخشی از آن هم به حضور پررنگ ایرانیان از اصناف و طبقات مختلف در امپراتوری عثمانی باز میگردد که بالطبع موجب تأثرپذیری آنان از تحولات آن سرزمین میشد.https://hiq.bou.ac.ir/article_5636_92ae5415592dde217f3297b918aaba86.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtدهقانان در ایران دوره اسلامی45615638FAشهربانودلبریاستادیار گروه تاریخ و تمدن ملل مسلمان دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهدJournal Article20140510گروههای مختلف اجتماع نقشهای متنوعی را در حفظ دستاوردهای فرهنگی، مذهبی، اقتصادی، سیاسی، نظامی و مانند آن ایفا میکنند. دهقانان (دیهکانان) از طبقات برتر و با شرافت و اصالت در ایران پیش و پس از اسلام به شمار میروند که از احترام و ارج و قرب خاصی نزد مردم و دولتها برخوردار بودند. آنان در نهایت سعه صدر و بزرگ منشی سعی میکردند تا فرهنگ ایرانی همواره پایدار بماند. در واقع دهقانان علاوه بر سهم بسیار در حفظ فرهنگ ایران، خود نیز از جمله کوشاترین افراد در پیشرفت و شکوفایی فرهنگ و تمدن ایران بودند.https://hiq.bou.ac.ir/article_5638_35338fc4df23e79f46e50dcb988de202.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtالحمرا نمود هنر و معماری بنی نصر63825639FAمحمد علیچلونگرعضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه اصفهانعلی اکبرعباسیدانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه اصفهانJournal Article20140510هنر یکی از شاخههای تمدن اسلامی است که همپای دیگر شاخهها رشد یافت و در مظاهر گوناگون تجلی یافت. گرچه هنر به ویژه هنر معماری دورة اسلامی ریشههایی در هنر پیش از اسلام و اقتباسهایی از آن داشت، اما ذوق تلفیق و ابداعات مسلمانان هم در آن کم نیست. مجموعه ابنیه الحمرا مهمترین نمونه رشد هنر اسلامی در مغرب اسپانیا است که خود شاخهای از هنر اسلامی در غربیترین منطقه از قلمرو حکومتی مسلمانان در عهد بنی نصر میباشد. در این مقاله ضمن تبیین موقعیت دولت بنی نصر و معرفی قسمتهای مختلف الحمرا، ویژگیهای هنر و معماری و تأثیرات و نمود دین در ساختمان بنا و دلایل بقای آن بررسی شده است.https://hiq.bou.ac.ir/article_5639_7db261324694b159fcd4938a5c10e502.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtعلل لشکرکشی مسلمانان به هند در قرون اولیه اسلامی831105640FAیاسمنیاریدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شیرازJournal Article20140510پرسش محوری مقالة حاضر این است که علل حمله مسلمانان به هند چه بود؟ آیا این لشکرکشی تنها در جهت گسترش اسلام و انجام وظیفه جهاد با کافران صورت گرفته است یا اهدافی چون رسیدن به ثروت این سرزمین و یا تسلط بر نقاط استراتژیک آن در زمینه تجارت و مانند آن عامل این لشکرکشیها بوده است؟ در این تحقیق، شرایط جغرافیایی هند، موقعیت هند در دوران مقارن با حملات مسلمانان به این سرزمین و نیز چگونگی این حملات در دو مرحله در قرن اول هجری و سپس در زمان غزنویان، بررسی شده است. در تمام این مراحل مواردی چون غزو با کافران، گسترش دین اسلام و حمایت از مسلمانان ساکن آن سرزمین، به عنوان انگیزة این حملات مطرح شده است، اما نمیتوان از نقش آفرینی عواملی همچون قدرت طلبی، کشور گشایی و دست یافتن به ثروت بیکران این سرزمین افسانهای چشم پوشید.https://hiq.bou.ac.ir/article_5640_b1720898feb60f0358c0859a310138bb.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtخواجه نصیرالدین طوسی و فتح بغداد1111305641FAراضیهصالحیکارشناسی ارشد ادبیاتمحمد حسنادریسعضو هیئت علمی دانشگاه اصفهانJournal Article20140510سیل خروشان قتل و غارت مغولان از آسیای میانه تا ایران را در کام خود فرو برد و حتی شهر بغداد را به آتش و غارت و بیداد خود سوزاند. عدهای از نویسندگان شیعه و سنی باعث حادثه خونین بغداد را خواجه نصیرالدین طوسی میدانند؛ شیعیان هدف خواجه را از این کار، گامی به سود جهان اسلام، و سنیان نابودی اسلام میدانند. خواجه نصیرالدین طوسی اندیشمندی بلند مرتبه است که مقام مهم اداری وی در دستگاه مغولان و هماهنگی او با حمله هلاکو خان به بغداد از یک سو، فعالیتهای گسترده او در زمینههای علمی و فنی و نجومی از سوی دیگر موضعی جدالانگیز را درباره او پدید آورده است. به نظر میرسد که طوسی هم از سوی ممدوحان خود و هم از طرف منتقدانش تا حدودی مورد قضاوت نادرست قرار گرفته است. در این نوشتار به میزان نقش یا عدم نقش خواجه نصیرالدین طوسی در یورش مغولان به بغداد پرداخته است.https://hiq.bou.ac.ir/article_5641_b8f6fd32857499837f55c9a70d8dfe9c.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtزمینه های تاریخی نگارش «الاحکام السلطانیه» از سوی ابن فرّاء1311475642FAنبی اللهباقری زاد گنجیکارشناسی ارشد تاریخ اسلام دانشگاه تربیت معلم تهرانJournal Article20140510حسین بن فرّاء معروف به ابویعلی، از اساتید مکتب حنبلی در بغداد در اواخر خلافت القادر و القائم بود. پدر ابن فرّاء حنفی مذهب بود، اما بعد از مرگ پدرش تحت هدایت فقه حنبلی تربیت یافت و به این مذهب گروید. در زمان ابن فرّاء، آل بویه بر بغداد تسلط داشت و حتی القادر تنها با کوشش بهاءالدوله بویهی به خلافت رسید. در این دوره موقعیت و جایگاه خلافت به سبب تسلط آل بویه بر بغداد متزلزل شده بود، اما در زمان القادر و القائم اندکی بهبود یافت. شاید به همین علت القادر تصمیم گرفت تا با دعوت از برجستگان مذاهب فقهی اهل سنت، آنان را به تدوین فقه تشویق کند. از طرفی نهاد خلافت در رویارویی با نهاد سلطنت ضعیف شد. در چنین شرایطی ابن فرّاء کتابی در باره حکومت و تقویت خلافت نوشت. او در این کتاب سعی کرد نظریاتی در باره خلافت، وزارت و امامت ارائه کند و رابطه نهادهای وزارت و امارت را با خلافت خاطر نشان سازد تا شاید از این طریق بتواند نهاد خلافت را تقویت کند.https://hiq.bou.ac.ir/article_5642_bdec1e90da6539b001d3d2165142f828.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtبررسی و نقد مدخل[امام] حسن عسکری(ع) دائرة المعارف اسلام (EI2)1491705643FAعباساحمد ونداستادیار دانشگاه زنجانسعیدطاوسی مسروردانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ تشیع دانشگاه امام صادقJournal Article20140510دائرة المعارف اسلام اصلیترین منبع اسلام شناسی در مغرب زمین شناخته میشود؛ اما مقالات این مجموعه و تصویر ارائه شده از اسلام در آن نیازمند نقد و بررسی است. در این مقاله ضمن آشنایی با ژوزف الیاش و آثار او، به بررسی و نقد مدخل [امام] حسن عسکری(ع)، تنها مقاله وی در دائرة المعارف اسلام میپردازیم.https://hiq.bou.ac.ir/article_5643_4710012bf4bde4f4ee0a1415773be49b.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtکتاب شناسی تاریخ بیهقی1712005644FAمحمد رضاابن رسولعضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان، گروه زبان و ادبیات عربنفیسهرئیسیدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسیJournal Article20140510کتابشناسی حاضر 270 کتاب، مقاله و پایاننامه با موضوع تاریخ بیهقی را در بر دارد. این مقاله از منظر حوزههایی چون تاریخ، تاریخ نگاری، جغرافیا، جامعه شناسی، فرهنگ، فلسفه، اخلاق، سیاست، لغت، نسخهشناسی، نگارش، زبانشناسی، دستور زبان و شرح متون به تاریخ بیهقی میپردازد. از سوی دیگر در آن سعی شده است تصحیحها، شروح و چاپهای گوناگون بیهقی و نیز ترجمههای عربی، انگلیسی و روسی آن معرفی گردد. همچنین نسخههای بریل و صوتی موجود شناسانده شده است. گستره و تنوع مدخلها میتواند در گشودن افقهایی نو در مواجهه با منابع تاریخی برای دانشپژوهان حوزة تاریخ سودمند باشد.https://hiq.bou.ac.ir/article_5644_282e2afae2fce312124f13bb33284196.pdfدانشگاه باقرالعلوم (ع)تاریخ اسلام2008-64319شماره 3 و 4 - پاییز و زمستان 87 - مسلسل 35 و 3620081221txtعلویان ترکیه و علویان سوریه؛ (شباهت ها و تفاوت ها)2012285645FAعباسبرومند اعلمدانشجوی دکتری تاریخ اسلامJournal Article20140510آیا تغییر ساختاری در تاریخ علویان ترکیه و علویان سوریه رخ داده است؟ این پرسشی است که در این مقاله بر آن متمرکز میشویم تا شباهتها و تفاوتهای این دو گروه را تحلیل کنیم.
از اوایل قرن بیستم تبعیضهای قدیم در دوره امپراتوری عثمانی علیه این دو گروه اقلیت پایان یافت و سیاست کمال آتاتورک در ترکیه و نیز فرانسه در سوریه، درها را به روی علویان در این دو جامعه گشود، به گونهای که هر یک توانستند آثار پایداری بر جوامع خود بگذارند. تأثیرات سیاسی این دو گروه در خلال هفتاد سال اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته است. تغییر شرایط اقتصادی و اجتماعی مستلزم برجسته شدن درک موقعیتهای جدید آنان بود، به طوری که این تغییرات پاسخی محسوب میشد به گسترش و توسعه جوامع آنها نسبت به دیگر گروهها در ترکیه و سوریه؛ عواملی که هم ایجابی و هم سلبی بود.https://hiq.bou.ac.ir/article_5645_9a4f683af71c8a7b9e53c92b00789622.pdf