دانشگاه باقرالعلوم (ع) تاریخ اسلام 2008-6431 27 2 2026 08 23 Explanation of the Shia-Sufi discourse from the point of view of Seyyed Heydar Amoli تبیین گفتمان شیعی- صوفی از منظر سید حیدر آملی 80438 10.22081/hiq.2023.66742.2336 FA ملیحه عابدینی تبلیغ و ارتباطات، فرهنگ علوم اجتماعی و رفتاری، باقرالعلوم، قم، ایران 0009-0007-6933-5334 منیره ناصح ستوده تاریخ اسلام،تاریخ و علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم، قم، فرشته کوشکی بنت الهدی Journal Article 2023 06 17 With the invasion of the Mongols on Iran, in addition to the political conditions, the religious relations also changed due to the realized conditions. In this arena, the atmosphere of the presence of three discourses of Shiism, Sunan and Sufism prevailed, and when faced with the conditions resulting from this invasion, each of them tried to read their thoughts before the foreign rulers.At this time, Sufism emerged as its equivalent discourse, Shiism and affinity with it after gaining hegemony in confrontation with Sunni discourse, in which Seyyed Haider Amoli in his valuable work "Jami al-Asrar and Source of Al-Anwar" at the beginning of this affinity He prepared and by drawing the prominent features of the "testing believer" next to the central sign of Wilayat and Shiite Imamate and equating it with the central sign of Sufism discourse, in attracting different classes of society, including Shiites and Sufis, under a single flag in the process of becoming hegemonic. The discourse in question tried that, meanwhile, a society full of discursive contradictions with alienation pushes other discourses to the sidelines. با هجوم مغولان بر ایران زمین ، علاوه بر شرایط سیاسی، مناسبات مذهبی نیز در برابرشرایط تحقق یافته دچار تغییر گردید. در این عرصه، فضای حضور سه گفتمان تشیع، تسنن و تصوف حاکم بود که در مواجهه با شرایط حاصل از این هجوم، هریک به بازخوانی اندیشه های خود نزد حاکمان بیگانه می‌پرداختند، در این اثنا، تصوف به مثابه گفتمان هم‌ارز خود، تشیع و قرابت با آن در پی کسب هژمونی در تقابل با گفتمان تسنن برآمد که در این میان سید حیدر آملی در اثر ارزشمند خویش «جامع الاسرار و منبع الانوار» در آغاز بستر این قرابت را مهیا نمود و با ترسیم شاخصه‌های اصل برجسته «مؤمن ممتحن» در کنار دال مرکزی ولایت و امامت تشیع و یکسان‌سازی آن با دال مرکزی گفتمان تصوف، در جذب طبقه‌های مختلف جامعه اعم از شیعی و صوفی ذیل پرچمی واحد در فرایند هژمونیک شدن گفتمان مورد نظر سعی نمود که در این اثنا، جامعه‌ای سرشار از ضدّیت‌های گفتمانی با غیریّت‌سازی، سایر گفتمان‌ها را به حاشیه می‌راند.